ਲੰਕਾ

[ਸੰ:। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ] ੧. ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੀਲੋਨ ਯਾ ਸੰਗਲਾਦੀਪ ਨਾਮੇ ਟਾਪੂ। ਯਾ ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਨਾਮੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ* । ਯਥਾ- ‘ਲੰਕਾ ਗਢੁ ਸੋਨੇ ਕਾ ਭਇਆ’ (੧੧੫੮)। ੨. ਭਾਵ ਵਿਚ ਦੇਹ। ਯਥਾ- ‘ਲੰਕਾ ਲੂਟੀ ਦੈਤ ਸੰਤਾਪੈ’ (੯੪੨), ਦੇਹ ਰੂਪੀ ਲੰਕਾ ਜਦ ਅਵਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁੰਞੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿਕ ਸ਼ੋਕਾਤ੍ਰ ਹੋ ਗਏ** । *ਸੀਲੋਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਖੰਡਰ ਪਏ ਹਨ ਅੰਧਰਾ ਨਾਮੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਖੰਡਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਖੋਜਕਾਰ ‘ਰਾਜਾ’ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਮੈਸੋਪਟਾਮੀਆ ਦੇ ਆਰੀਆ ਰਾਜ ਕੁਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮਾਇਣ ਮਾਨੋਂ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਓਥੇ ਹੋਈ%**ਲੰਕਾ ਦਾ ਧਾਤੂ ਹੈ-ਲਕੁ। ਇਸ ਤੋਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਸੋ ਦੇਹ ਵਿਚ ਦੇਹਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ।