ਸਲੋਕ

[ਸੰ:। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਸਾਲਕੋ੍ਯ*] ੧. ਚਾਰ ਮੁਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈ। ਯਥਾ- ‘ਉਤਮ ਸਲੋਕ ਸਾਧ ਕੇ ਬਚਨ’ (੨੯੫), ਸਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਸਾਧ ਦੇ ਬਚਨ ਉੱਤਮ ਹਨ। ੨. [ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਸ਼੍ਹ੍ਹਲੋਕ] ਛੰਦ, ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਰਚਨਾ। ਯਥਾ- ‘ਉੱਤਮ ਸਲੋਕ ਸਾਧ ਕੇ ਬਚਨ’ (੨੯੫)। ੩. ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਟਪ ਵਜ਼ਨ ਦੇ ਛੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਵਜ਼ਨ ਦੇ ਛੰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਹੇ ਯਾ ਦੋਹੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ-ਜੈਸੇ ਨਾਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਲੋਕ ਹਨ। *ਚਾਰ ਮੁਕਤੀਆਂ ਇਹ ਹਨ : ੧. ਸਾਲੋਕ, ੨. ਸਾਮੀਪ, ੩. ਸਾਯੁਜ, ੪. ਸਾਰੂਪ, ਅਰਥਾਤ ੧. ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ੨. ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ, ੩. ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ, ੪. ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀ।