ਬਨਾਰਸ

[ਸੰ:। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਵਾਰਾਣਸੀ* ਵਰ=ਸਰੇਸ਼ਟ+ਅਨਸ=ਜਲ। ੨. ਬਰਣ+ਅਸਿ=ਦੋ ਨਾਲੇ ਜੋ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਨਾਰਸ ਹੈ] ਬਨਾਰਸ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਸ਼ੀ, ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਦਸਮ ਦੁਆਰ। ਯਥਾ- ‘ਆਸ ਪਾਸ ਘਨ ਤੁਰਸੀ ਕਾ ਬਿਰਵਾ ਮਾਝ ਬਨਾਰਸਿ ਗਾਊਂ ਰੇ’ (੩੩੮), ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਘਨਾ ਬ੍ਰਿਛ (ਤੁਲਸੀ) ਦੈਵੀ ਗੁਣ ਉਸ ਵਿੱਚ (ਬਾਰਾਣਸੀ) ਉੱਤਮ ਜਲ ਵਾਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਹੈ (ਦਸਮ ਦੁਆਰ), ਅਰਥ ਏਹ ਕਿ ਦਸਮ ਦੁਆਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੈਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛ ਹਨ। ਮੁਰਾਦ ਇਹ ਕਿ ਦੈਵੀ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆਂ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। *ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਬਰਸਾਨਾ ਗ੍ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਰਾਸ ਪਾਵਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਰਸਾਨੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਰਾਧਕਾ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਬੀਰ ਜੀ ਆਪਣੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਬਨਾਰਸ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਾਜੇ ਗਿਆਨੀ ‘ਬਨ+ਰਸ+ਗਾਉ’=ਬਣਿਆ ਹੈ ਰਸਮਯ ਗਾਉਂ’ ਅਰਥ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।