ਕਾਂਸੀ

[ਸੰ:। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਕਾਸ਼ੀ] ੧. ਬਨਾਰਸ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ, ਬਰਣਾ ਤੇ ਅਸੀ ਦੋ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਬਾਣਾਰਸੀ ਯਾ ਬਨਾਰਸ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯਥਾ- ‘ਕਾਸੀ ਕਾਂਤੀ ਪੁਰੀ ਦੁਆਰਾ’ (੧੦੨੨)। ੨. [ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਕਾਂਸ੍ਯ] ਕਾਂਸੀ, ਇਕ ਧਾਤੂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੈਂਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਘੜਿਆਲ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਘੜ੍ਯਾਲ ਅਰਥ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਯਥਾ- ‘ਕਾਸੀ ਤੇ ਧੁਨਿ ਊਪਜੈ ਧੁਨਿ ਕਾਸੀ ਜਾਈ’ (੮੫੭), ਭਾਵ ਜਦ ਤੱਕ ਘੜ੍ਯਾਲ ਹੈ ਧੁਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਫਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਦ ਧੁਨ (ਕਾਸੀ) ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।