ਦੁਗਾਣਾ

[ਵਿਸ਼ੇਸਣ ਵਿਸ਼ੇਸ੍ਯ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਦੁ=ਬੁਰਾ+ਗਣਨਾ=ਲੇਖਾ] ੧. ਭੈੜਾ ਲੇਖਾ। ਯਥਾ- ‘ਖੋਟੇ ਕਾ ਮੁਲੁ ਏਕੁ ਦੁਗਾਣਾ’ (੬੬੨), ਖੋਟੇ ਪੁਰਖ ਦਾ ਮੁੱਲ ਇਕ ਭੈੜਾ ਲੇਖਾ ਹੈ। ੨. [ਸੰ:। ਹਿੰਦੀ, ਦੁਕੜਾ=ਦਮੜੀ ਦੋ ਗੰਡੇ*] ਭਾਵ ਤੁੱਛ। *ਪੈਸੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਜਦੋਂ ਕੌਡੀਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਦ ਚਾਰ ਕੌਡੀ ਦਾ ਇਕ ਗੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਗਾਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਗੰਡਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਕਦੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ੧੧ ਗੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਦੇ ੧੨, ਕਦੇ ੮ ਤੱਕ ਵੀ। ਇਸ ਲਈ ਗਾਨਾ ਕਿਤੇ ਦਮੜੀ, ਕਿਤੇ ਅੱਧੀ, ਕਿਤੇ ਪਾਈ ਦੇ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਮਤਲਬ ਚਾਰ ਕੌਡੀਆਂ ਤੋਂ ਹੈ, ਗਾਨਾ ਦਾ ਹੀ ਗੰਡਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੇਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ।