ਅਠਦਸ

[ਸੰਖ: ਵਾ:। ਹਿੰਦੀ] ਅੱਠ ਤੇ ਦਸ, ਅਠ੍ਹਾਰਾਂ। ੧੮ ਪੁਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ। ਯਥਾ- ‘ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਅਠਦਸ ਬਿਉਹਾਰ’ (੧੧੬੭), ਤਥਾ-’ਆਪੇ ਦਸਅਠ ਵਰਨ ਉਪਾਈਅਨੁ ਆਪਿ ਬ੍ਰਹਮੁ ਆਪਿ ਰਾਜੁ ਲਇਆ’ (੫੫੩)। ਇਸ ਤੁਕ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ੧੮ ਬਰਨਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹਿੰਦੂ ਪੁਸਤਕ ਏਹ ਦੇਂਦੇ ਹਨ-੧੦ ਅਨੁਲੋਮਜ (ਸਿੱਧੇ ਜੰਮੇ) ਬਰਣ ਹਨ : ੧. ਬ੍ਰਹਮਣ, ੨. ਛਤ੍ਰੀ, ੩. ਬੈਸ੍ਯ, ੪. ਸ਼ੂਦ, ੫. ਬ੍ਰਹਮਣ ਤੋਂ ਛੱਤ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੬. ਬ੍ਰਹਮਣ ਤੋਂ ਬਨਿਆਣੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੭. ਬ੍ਰਹਮਣ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੮. ਛੱਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਬਨਿਆਣੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੯. ਛੱਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੧੦. ਬਨੀਏ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੧੧. ਛੇ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਜ਼ (ਉਲਟੇ)* ਜੰਮੇ ਬਰਣ ਹਨ। ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਤੋਂ ਬਨਿਆਣੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੧੨. ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਤੋਂ ਛਤ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੧੩. ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੧੪. ਬਨੀਏ ਤੋਂ ਛਤ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੧੫. ਬਨੀਏ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੧੬. ਛੱਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ੧੭. ਬਰਣ ਸ਼ੰਕਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਸੰਤਾਨ ੧੭ਵਾਂ ਬਰਣ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਕੀਰਣ ਹੈ। ੧੮. ਅਠਾਰਵਾਂ ਬਰਣ ਕਾਨੀਨ ਕਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਆਰੀ ਕੰਨਯਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਸੋ ਕਾਨੀਨ। ਜੈਸੇ ਬ੍ਯਾਸ ਤੇ ਕਰਣ ਦੱਸੀਦੇ ਹਨ। ਐਉਂ ੧੮ ਬਰਣ ਜਾਂ ਜਾਤਾਂ ਬਣੀਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਠਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ ਯਾ ਮਿਲਵਾਂ ਆਰਯ ਖ਼ੂਨ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਹਰ ਹਨ ਸੋ ਅਬਰਨੇ ਹਨ। *ਨੀਚ ਬਰਣ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੰਤਾਨ ਹੋਣੀ ਉਲਟੀ ਰੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਲਟੀ ਰੀਤੀ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਵਰਣ ਸ਼ੰਕਰ ਹਨ।