ਕਰਾਂ

[ਸੰ:। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਕਰ, ਕਰਾਂ। ਪੰਜਾਬੀ, ਬਹੁ-ਬਚਨ ਕਰ ਦਾ] ਡੰਡ, ਮਸੂਲ। ਯਥਾ: ‘ਕੰਉਤਕੁ ਕਾਲੁ ਬਪੁੜਾ ਕੋਟਵਾਲੁ ਸੁ ਕਰਾ ਸਿਰੀ’ (੧੨੯੨)। ਦੇਖੋ, ‘ਸਿਰੀ’ ਤਥਾ-’ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਕਰਾਂ ਉਪਰਿ ਹਰਿ ਚੇਤਿਆ’ (੧੪੧੮), ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ (ਪਿਤਰਦੇਵ ਜਮ ਆਦਿ ਦੇ) ਡੰਡਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਭਾਵ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਕਈ ਗ੍ਯਾਨੀ ਕਰਾਂ ਦਾ ਭਾਵ=ਕਰਾਂਗਾ ਤੋਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਮਾਤਾ ਦੇ ਉਦਰ ਵਿੱਚ ‘ਮੈਂ ਭਜਨ ਕਰਾਂਗਾ’, ਇਹ ਇਕਰਾਰ ਜੀਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ‘ਕਰਾਂ’ ਮੂਜਬ ਹਰੀ ਚੇਤਿਆ ਹੈ। ਅਥਵਾ ਹੱਥਾਂ ਪੁਰ ਹਰਿ ਨੂੰ ਚੇਤਿਆ ਭਾਵ ਸਾਖ੍ਯਾਤ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਭਰਮ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਹਾਵਰਾ ਹੱਥਾਂ ਪੁਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਤੁਰਤ-ਫੁਰਤ ਅਰਥ ਦਾ ਹੈ।