ਬੋਧੀਆਂ

[ਗੁ:। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਬੋਧ=ਗਿਆਨ, ਈਆਂ ਪ੍ਰਤੇ ਘ੍ਰਿਣਾ ਵਾਚਕ ਹੈ] ੧. ਗਿਆਨਣਾਂ, ਮੂੰਹ ਦੀਆਂ ਗਿਆਨਣਾਂ। ੨. [ਦੇਖੋ, ‘ਬੁਧ ੫.’] ਬੋਧ ਮੱਤ ਵਾਲੀਆਂ, ਘ੍ਰਿਣਤ, ਮਲੀਨ* । ੩. ਮੂਰਖ। ਜਿਕੁਰ ‘ਬੁਧੂ’ ਪੁਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੋਧੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਯਥਾ- ‘ਰੰਨਾ ਹੋਈਆ ਬੋਧੀਆ ਪੁਰਸ ਹੋਇ ਸਈਆਦ’ (੧੨੪੩), ਇਥੇ ਕਲਜੁਗ ਦਾ ਵਰਤਾਵਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ ਤੇ ਪੁਰਖ ਬੇਤਰਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਭਾਵ ਇਹ ਕਿ ਤੰਦ-ਤਾਣੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਗੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੀਵੀਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਚਾਹੀਏ ਸੋ ਉਠ ਗਿਆ ਤੇ ਖਰੜ ਗਿਆਨਣਾਂ ਯਾ ਮੂਰਖ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਚਾਹੀਏ ਜੋ ਬੇਤਰਸ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਲੁੱਟ ਲੁੱਟ ਕੇ ਅੰਦਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। *ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ, ਬੁੱਧ ਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘ੍ਰਿਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਥੋਂ ਤਾਈਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਯਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਦ ਤੋਂ ਬੋਧੀ ਪਦ ਘ੍ਰਿਣਤ ਤੇ ਮਲੀਨ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਂਦਾ ਹੈ।