ਮਥਾ

[ਸੰ:। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਮਸ੍ਤਕ। ਪੰਜਾਬੀ, ਮੱਥਾ* । ਹਿੰਦੀ, ਮਾਥਾ] ੧. ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਸਿਰ ਤੱਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਮੱਥਾ, ਮਸਤਕ। ਯਥਾ- ‘ਨੈਨੀ ਦੇਖਉ ਗੁਰ ਦਰਸਨੋ ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਮਥਾ’ (੧੧੦੧)। ੨. ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਿੱਚ-ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਉਜਲ-ਕਹਿਣਾ-ਸੁਰਖਰੋਈ-ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। *ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਤ ਨੂੰ ਥ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਿਵਾ-ਸਮਸ੍ਤਾ ਤੇ ਸੱ੍ਤਬ-ਦੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਹਸ੍ਤ’ ਦਾ ‘ਹੱਥ’ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੱਥ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਾਂ। ਇਸੇ ਮੂਜਬ ‘ਮਸ੍ਤਕ’ ਦਾ ਕਦੇ ‘ਮਥਕ’ ਹੋਇਆ ਹੋਊ ਤੇ ਫੇਰ ਮੱਥਾ।