ਮਦੁ

[ਸੰ:। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ] ੧. ਸ਼ਰਾਬ। ਯਥਾ- ‘ਹੋਛਾ ਮਦੁ ਚਾਖਿ ਹੋਏ ਤੁਮ ਬਾਵਰ’ (੧੦੦੧)। ੨. ਨਸ਼ਾ, ਕਿਸੇ ਬੂਟੀ ਔਖਧੀ ਆਦਿ ਦਾ। ਯਥਾ- ‘ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਸਗਲੇ ਮਦ ਛੂਛੇ’ (੯੬੯)। ੩. ਨਸ਼ਾ, ਸੁਰਤ ਦੀ ਮੂੜ੍ਹਤਾ ਦਾ। ਯਥਾ- ‘ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਬਿਨਸੇ ਮਦ ਢੀਠੇ’ (੭੧੭), ਤਥਾ-’ਜੋਬਨੁ ਧਨੁ ਪ੍ਰਭਤਾ ਕੈ ਮਦ ਮੈ’ (੬੮੫)। ੪. ਹੰਕਾਰ। ਯਥਾ- ‘ਮਦਿ ਮਾਇਆ ਕੈ ਭਇਓ ਬਾਵਰੋ’ (੬੩੨), ਮਾਇਆ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਾਵਰਾ ਹੋਇਆ। ਤਥਾ-’ਮਾਨ ਮੋਹ ਮਦ ਸਗਲ ਬਿਆਪੀ’ (੭੮੨)। ੫. ਕਾਮ। ਯਥਾ- ‘ਗਰਬੰਤਿ ਨਾਰੀ ਮੋਦਤ ਮਤੰ’ (੧੩੫੯)। ਦੇਖੋ, ‘ਬਲਾਤਕਾਰਣਹ’ ੬. *ਕਿਤੇ ਨਾਮ ਰਸ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਯਥਾ- ‘ਕਾਂਯਾਂ ਲਾਹਣਿ ਆਪੁ ਮਦੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਤਿਸ ਕੀ ਧਾਰ’ (੫੫੩)। *ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਮਦ ਦੇ ਹੋਰ ਅਰਥ ਵੀ ਹਨ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਕਸਤੂਰੀ, ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਯਾ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਰਸ।