ਵਾਰ

[ਸੰ:। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਵਾਰ=ਕਾਲ, ਮੌਕਿਆ, ਅਵਸਰ, ਦਿਨ] ੧. ਵੇਲਾ। ਯਥਾ- ‘ਸਿਝਿ ਇਵੇਹਾ ਵਾਰ’ (੧੦੯੬)। ਦੇਖੋ, ‘ਸਿਝ’ ੨. ਵਾੜ। ਯਥਾ- ‘ਹਥ ਵਾਰਿ ਕਰੈ’ (੪੭੯), ਹੱਥ ਨਾਲ ਵਾੜ ਕਟਦਾ ਹੈ। ਤਥਾ-’ਸਾਚ ਧਰਮ ਕੀ ਕਰਿ ਦੀਨੀ ਵਾਰਿ’ (੪੩੦)। ੩. [ਪੰਜਾਬੀ] ਕੁਰਬਾਨ* । ਯਥਾ- ‘ਵਾਰਿ ਵਾਰਉ ਅਨਿਕ ਡਾਰਉ’ (੧੩੦੬)। ਦੇਖੋ, ‘ਵਾਰਿਆ ਨ ਜਾਵਾ ਏਕ ਵਾਰ’ ੪. ਵਾਲ। ਯਥਾ- ‘ਵਾਰਿਆ ਨ ਜਾਵਾ ਏਕ ਵਾਰ’ (੩), ਇਥੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਅਰਥ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਖੋ, ‘ਵਾਰਿਆ ਨ ਜਾਵਾ ਏਕ ਵਾਰ’ ੫. ਮੰਗਲ, ਬੁਧ ਆਦਿਕ ਵਾਰ। ਯਥਾ- ‘ਪੰਦ੍ਰਹ ਥਿਂਤੀ ਸਤ ਵਾਰ’ (੩੪੩)। ੬. ਵਾਰੀ, ਇਕ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਦੂਆ, ਫੇਰ ਤੀਆ, ਐਸਾ ਕਰਮ। ਯਥਾ- ‘ਬੋਹਿਥਿ ਚੜਉ ਜਾ ਆਵੈ ਵਾਰ’ (੧੫੩)। ੭. [ਪੰਜਾਬੀ, ਵਾਰ**=ਹਮਲਾ, ਹੱਲਾ। ਹੱਲੇ ਦਾ ਗੀਤ] ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਗੀਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਲੋਕ ਤੇ ਪਉੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਯਥਾ- ‘ਬਿਹਾਗੜੇ ਕੀ ਵਾਰ ਮਹਲਾ ੪’ (੫੪੮)। *ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ‘ਵਾਰਣ’ ਦਾ ਅਰਥ ਰਖਿਆ ਕਰਨੀ ਵੀ ਹੈ, ਰਖਿਆ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ‘ਵਾਰਾਂ’ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸ਼ੈ ਸਦਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਫੇਰ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ‘ਵਾਰਨਾ’ ਪਦ ਬਣਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ%**ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੱਲੇ ਬੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਹੱਲੇ ਯਾ ਆਮ ਲੜਾਈਆਂ ਮਗਰੋਂ ਬੀਰਾਂ ਦੀ ਕਿਰਤੀ ਲਈ ਢਾਡੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚ ਕੇ ਗਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਜ਼ਨਾਂ ਤੇ ਰਚੇ ਗਏ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ, ਜੈਸੇ-ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰਾਂ ਕਈ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਹਨ। ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰ=ਹਮਲਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਾਰ (war) ਲੜਾਈ। ।